Του Δρ. Κωνσταντίνου Μέντη.
Συγγραφέας - Πανεπιστημιακός.
Υπάρχουν στιγμές που, μέσα στον θόρυβο και την αποξένωση της σύγχρονης καθημερινότητας, ο άνθρωπος αναζητά έναν χώρο για να ανασάνει πνευματικά. Η νέα έκθεση της Ελένης Πολυχρονάτου στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά λειτουργεί ακριβώς με αυτόν τον τρόπο: ως ένα αισθητικό και υπαρξιακό καταφύγιο που επαναφέρει την ανθρώπινη υπόσταση στο κέντρο, μακριά από την ισοπέδωση και τη ρευστότητα των καιρών.
Παρακολουθώντας κανείς τη δημιουργική πορεία της Πολυχρονάτου, διακρίνει αμέσως την ειλικρίνεια και το βάθος της αναζήτησής της. Δεν πρόκειται απλώς για μια εικαστικό με στέρεες ακαδημαϊκές βάσεις –πτυχιούχο Ζωγραφικής και Γλυπτικής της ΑΣΚΤ και Διδάκτορα στην ιστορία και θεωρία της τέχνης στον δημόσιο χώρο– αλλά για μια δημιουργό που αντιλαμβάνεται την τέχνη ως πνευματική άσκηση και ουσιαστική πράξη επικοινωνίας.
Ιστορικοί και κριτικοί τέχνης έχουν επισημάνει τον τρόπο με τον οποίο ισορροπεί ανάμεσα στον αυθορμητισμό του συμβόλου και σε μια βαθιά ποιητική ερμηνεία του κόσμου. Το έργο της ξεπερνά κάθε στενή θεωρητική κατηγοριοποίηση. Απελευθερωμένο από επιτηδεύσεις, προσφέρεται κάθε φορά ως ένα νέο, ανοιχτό ανάγνωσμα, καλώντας τον θεατή να επιστρέψει σε μια αρχέγονη απλότητα και να εμπιστευτεί ξανά τις πρωτογενείς του αισθήσεις – το βλέμμα, την αφή, τη διαίσθηση.
Σε αυτή τη σειρά έργων, ξεχωρίζει ιδιαίτερα ο κεντρικός άξονας της πρότασής της:
η προσπάθεια να αποσυμβολιστεί ο «Λόγος» και να μετουσιωθεί σε εικόνα. Εκεί ακριβώς εντοπίζεται και η ξεχωριστή δύναμη του συμβολισμού που χαρακτηρίζει την εικαστική της γλώσσα. Για την Πολυχρονάτου, η λέξη παύει να είναι ένα απλό νοητικό σχήμα· αποκτά σάρκα, χρώμα και υφή, σπάζοντας τα όρια της γλώσσας για να μιλήσει απευθείας στο υποσυνείδητο. Κάθε σύμβολο πάνω στον καμβά λειτουργεί σαν ένας κρυπτογραφημένος παλμός που αποκωδικοποιείται όχι με τη λογική, αλλά με το συναίσθημα, μετατρέποντας το αόρατο νόημα σε ζωντανή, οπτική εμπειρία.
Όπως εύστοχα έχουν παρατηρήσει μελετητές του έργου της, οι συνθέσεις της ενεργοποιούν τη συνδυαστική σκέψη του επισκέπτη. Τον οδηγούν σε μια κλιμακωτή εσωτερική ανάβαση, καλώντας τον να αφήσει πίσω το εφήμερο και να αναμετρηθεί με τις βαθύτερες πνευματικές του ανάγκες, χτίζοντας μέσα από την τέχνη έναν «οίκο ψυχής» όπου η φύση και ο πολιτισμός συναντιούνται αρμονικά.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί η κεντρική ιδέα που διαπερνά ολόκληρη την έκθεση: ότι «η ζωή πάντα αφήνει ίχνη, μικρά ή μεγάλα».
Αντικρίζοντας τις δημιουργίες της στον ιστορικό χώρο της Πινακοθήκης του Πειραιά –της γενέτειράς της– αντιλαμβάνεται κανείς ότι κάθε γραμμή, κάθε χάραξη και κάθε υλικό αποτελεί ένα ζωντανό σημάδι μνήμης και ανθρώπινης παρουσίας. Τα έργα της λειτουργούν ως πυξίδες που υπενθυμίζουν την ανθρώπινη προέλευση και όσα έχουν πραγματική αξία, μετατρέποντας την ατομική εμπειρία σε κοινό κτήμα και συλλογική αλήθεια.
Η ουσία αυτής της εξαήμερης παρουσίασης βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη συμπύκνωση. Σε μια εποχή που ο σύγχρονος άνθρωπος συχνά χάνει τον προσανατολισμό του, η έκθεση της Ελένης Πολυχρονάτου έρχεται να αναδείξει τη λυτρωτική δύναμη της τέχνης: την ικανότητά της να ανυψώνει το πνεύμα, να θεραπεύει τη μνήμη και να βοηθά τον κάθε θεατή να αναγνωρίσει τα δικά του ουσιαστικά ίχνη στον κόσμο.
Σχήματα, χρώματα, μορφές και χώροι σε μια κλιμακωτή συνάντηση, αναμετρώμενα με τις πνευματικές δυνάμεις και την υπερβατική τους πορεία, υπηρετούν τη βαθιά ψυχική ανάγκη για δημιουργία και την επιστροφή σε μια προπατορική απλότητα.
Εκεί, ανάμεσα στην αφαιρετική καθαρότητα και την εσωτερική ένταση των συμβόλων, ο θεατής καλείται να ισορροπήσει στα όρια της ανθρώπινης αντοχής, αντλώντας δύναμη από την ίδια του την ύπαρξη για να αγγίξει το υπερβατικό. Μέσα από αυτή τη σιωπηλή αναμέτρηση, η εικαστική δημιουργία μετατρέπεται σε θεμέλιο λίθο, πάνω στον οποίο ο άνθρωπος οικοδομεί το προσωπικό του καταφύγιο για το ταξίδι της ζωής.
Με εικαστικά έργα πλοηγούς και σηματοδότες, όπως της Ελένης Πολυχρονάτου, με την ανάταση του μύστη που επισύρει η προσέγγιση στο πολύτιμο, με την απολύτρωση από το πρόσκαιρο και το ρευστό, με τους ορίζοντες ταγμένους στον κυκεώνα των αλλοτριώσεων και τη θύμηση αλώβητη να γιγαντώνει τις δεήσεις μιας ασυμβίβαστης εντολής, όπου η Φύση και ο Πολιτισμός κληροδοτούν τη μαγεία της υπέρβασης, ακροπατούμε στη νηρηιδική κοιτίδα της Τέχνης για την ανάταση του πνεύματος και για τη μάχη της ψυχής.
0 comments:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Όλα τα σχόλια θα εμφανίζονται μετά την έγκρισή τους από τους διαχειριστές του ιστολογίου.
Σχόλια υβριστικά, συκοφαντικά, ειρωνικά, υποτιμητικά, μειωτικά και απαξιωτικά ή σχόλια χυδαία, σεξιστικά, ρατσιστικά και θρησκευτικού μίσους, σχόλια με μηνύματα που δεν καταλαβαίνουμε, ονομαστικές αναφορές σε απλούς πολίτες και προβοκατόρικα ή σχόλια που δεν έχουν σχέση με τη παραπάνω ανάρτηση, ΔΕΝ θα δημοσιεύονται.
Επίσης ΔΕΝ θα δημοσιεύονται σχόλια που δείχνουν φανερά ότι ο σχολιαστής δεν γνωρίζει καν το θέμα που σχολιάζει, έχει φανερά πλήρη άγνοια για το αντικείμενο της ανάρτησης και απλώς σχολιάζει για να δει το σχόλιο του να δημοσιεύεται και να αισθανθεί ο ίδιος ικανοποίηση.
Τα σχόλια και τα κείμενα των αναγνωστών εκφράζουν τους ίδιους και δεν υιοθετούνται κατά ανάγκη από το παρόν ιστολόγιο.
Παρακαλούμε τους αναγνώστες μας να διατυπώνουν τα σχόλια τους με κόσμιο τρόπο για να δημοσιευτούν.
Η Ελληνική γλώσσα είναι πολύ πλούσια για να πούμε αυτό που θέλουμε και να ασκήσουμε την κριτική μας, αποφεύγοντας όλα τα πιο πάνω που αναφέρονται.
Εάν παρ' όλα αυτά κάποιος θεωρεί ότι θίγεται από ανάρτηση ή σχόλιο στο Blog, καλείται να επικοινωνήσει μαζί μας μέσω του e-mail προς αποκατάσταση.